Polonya’nın Bagicz köyü yakınlarında bulunan ve Velbar kültürüne ait genç bir kadının kalıntılarını barındıran meşe tabut, 127 yıllık bir merakın ardından nihayet gün yüzüne çıkmayı başardı. Bu tabut, arkeologların dikkatini çeken bir buluntu olarak, 2018 yılında gerçekleştirilen radyokarbon testleri sonucunda kadının iskeletinin mezar eşyalarından 100 yıl daha eski olduğunu ortaya koyarak ilginç bir sorun yarattı. Ancak son yapılan incelemeler, bu tarihsel sapmanın kaynağını “deniz rezervuar etkisi” olarak bilinen doğal bir olayın etkisine bağladı.
TABUTUN YAŞI ARAŞTIRMALARLA BELİRLENDİ
Araştırmalar, Szczecin Üniversitesi’nden Marta Chmiel-Chrzanowska liderliğindeki bir ekip tarafından yürütüldü. Dendrokronoloji yöntemiyle tabutun yapıldığı meşe ağacının yıllık halkaları incelendi. Elde edilen veriler, ağacın MS 112 ile 128 yılları arasında kesildiğini gösterdi. Bu bulgu, mezarda bulunan Roma Demir Çağı’na ait takıların tarihleriyle örtüşüyor. Tabutun, suyla doymuş ve oksijensiz bir ortamda korunmuş olması, günümüze kadar sağlam bir şekilde ulaşmasını sağladı.
RADYOKARBON TESTLERİNDEKİ HATALAR
Araştırmacılar, kadının dişlerinden alınan ilk örneklerin neden hatalı sonuç verdiğini izotop analizi ile açıkladı. Yapılan incelemelerde, kadının diyetinde yoğun olarak deniz ve tatlı su balığına yer verildiği tespit edildi. Bu proteinler, okyanus sularındaki “eski karbonu” vücut dokusuna aktarmış ve bu durum, karbon testlerinin kadının gerçek yaşını olduğundan daha yaşlı göstermesine yol açtı.
HALK ARASINDAKİ İFADESİ
Uzun yıllar “Bagicz Prensesi” olarak anılan bu kadının biyolojik analizi, onun zorlu bir yaşam sürdüğünü ortaya koydu. 25-35 yaşları arasında hayatını kaybettiği düşünülen kadının iskeletinde tespit edilen osteoartrit, onun yaşamının fiziksel olarak zorlayıcı geçtiğine dair deliller sunuyor. Mezardaki süslemelerin, o dönemdeki yaygın gömü geleneklerini yansıttığı belirtildi.
DNA ANALİZLERİ DEVAM EDİYOR
Roma Demir Çağı’ndan günümüze ulaşan tek ahşap lahit örneği olan Bagicz tabutu üzerinde invaziv olmayan DNA çalışmaları yapılmakta. Bilim insanları, kafatasının şakak kemiğinden elde edilen genetik materyalle kadının kökenini, sağlık geçmişini ve Avrupa’daki diğer topluluklarla olan akrabalık ilişkilerini araştırmayı hedefliyor.
Yazar: Hakan Kaplan
