By Fatma Kaya 
Katolik Kilisesi’nin lideri Papa XIV. Leo, bu hafta “Magnifica Humanitas” adlı ilk önemli genelgesini yayımlayarak Haçlı Seferleri’nin temelini oluşturan ‘haklı savaş’ kavramını resmen ortadan kaldırdı. Bu tarihi belgede, yapay zekanın silah olarak kullanılması gibi çağdaş sorunlara da yer veren Papa, Kilise’nin beşinci yüzyıldan bu yana savaşları değerlendirmek için benimsediği teorinin geçerliliğini yitirdiğini açıkladı.
Papa Leo, “Her türlü savaşı haklı çıkarmak için sıkça kullanılan haklı savaş teorisi artık güncelliğini yitirmiştir. İnsanlık, yaşamı korumak ve çatışmaları çözmek için diyalog, diplomasi ve bağışlama gibi çok daha etkili araçlara sahiptir,” şeklinde görüş bildirdi. Chicago Kardinali Blase Cupich ise, bu teorinin aslında bir savaş izni değil, kısıtlama amacı taşıdığını ve bazı liderler tarafından kötüye kullanıldığını ifade ederek Papa’ya destek verdi.
Bu açıklama, Papa’nın özellikle Trump yönetimine yönelik bir eleştiri içeriyor. Başkan Yardımcısı J.D. Vance, İran’daki savaşı ‘haklı savaş’ olarak nitelendiren bir grafik paylaşmıştı. Papa’nın bu konudaki eleştirileri, eski Başkan Donald Trump’tan tepki aldı. Nisan ayında Papa’nın barışa yönelik sosyal medya mesajına yanıt veren Vance, Papa’yı teoloji konularında daha dikkatli olmaya yönlendirdi.
Papa, çatışmaların dünyayı tehdit ettiğini belirterek, silah sanayisinin savaşların ardındaki temel sebep olduğuna dikkat çekti. Vatikan’daki sunuma katılan İngiliz akademisyen Anna Rowlands, Papa Leo’nun yeni teknoloji odaklı savaşlar çağından duyduğu kaygıyı vurgulayarak, bu adımın, haklı savaş teorisini yenileyerek barışı inşa etmek için geniş bir bağlama oturtma ihtiyacını ortaya koyduğunu söyledi.
Haklı savaş teorisi, ilk olarak Papa Leo’ya ilham veren Aziz Augustinus tarafından beşinci yüzyılda geliştirilmişti. Aziz’in “acımasızlık arzusundan uzak ve barışı tesis etme amaçlı kriterlere” dayanan savaş şartları, Haçlı Seferleri’nin manevi temelini oluşturmuştu. Günümüzde, ABD’nin önde gelen askeri akademilerinde öğretilen bu ilkeler, özellikle İran savaşını eleştirenler tarafından kullanılıyor. Washington Kardinali Robert McElroy, nisan ayında bu ilkeleri kaynak göstererek, savaşın ahlaki açıdan geçersiz olduğunu savundu.